Tunus'ta En Popüler Erkek İsimleri: Son Resmî Liste (2022) ve Anlamları

Tunus'ta erkek bebeklere en sık verilen isim yine Youssef, yani Türkçedeki Yusuf. Tunus Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (INS) nüfus kayıtlarına dayanan listesine göre 2022'de 3.546 erkek bebek bu ismi aldı. 29 Aralık 2023'te yayımlanan bu liste, erişilebilen en yeni resmî liste: 2023 ve sonrası için INS'nin yayımladığı bir liste bulamadık. Yazıdaki "en popüler" ifadesi bu yüzden 2022 için geçerlidir.

Türk okur için isimlerin neredeyse hepsi tanıdık: Yusuf, Harun, Yahya, Adem, Zekeriya, Yakup... İlk 10'un yarısından fazlası bir peygamber adı.

2022'de Tunus'ta en çok verilen 10 erkek ismi

İsimler INS'nin Latin yazımıyla, Arap harfleriyle ve Türkçe karşılıklarıyla verildi. Ebced değeri, ismin yerleşik Arapça yazılışından hesaplanır: harflerin değerleri toplanır, şedde ve harekeler sayılmaz, tek başına yazılan hemze (ء) değer taşımaz.

2022'de Tunus'ta 76.171 erkek bebek kaydedildi. İlk 10 isim bunların 21.969'unu kapsıyor; yani her 100 erkek bebekten yaklaşık 29'u bu on isimden birini aldı. Youssef'in tek başına payı yaklaşık yüzde 4,7; ikinci sıradaki Haroun ile arasındaki fark 791 bebek.

On ismin beşi, art arda iki ayette

En'âm suresinin 84. ve 85. ayetlerinde peygamberler sayılırken geçen isimlerden beşi Tunus'un 2022 ilk 10'unda: Yakup, Yusuf ve Harun 84. ayette, Zekeriya ve Yahya 85. ayette. Diğerleri de Kur'an'la bağlantılı:

2020'den 2022'ye: üç yılda neler değişti?

Tabloda bebek sayısı ve parantez içinde sıra var; "—" o yıl ilk 10'da olmadığını gösterir.

• Yahya üç yılda 6. sıradan 3. sıraya çıktı. 2022 ilk 10'unda olup 2020'de de ilk 10'da yer alan sekiz isim arasında bebek sayısı artan tek isim de o: 2.329'dan 2.584'e.
• Adam ters yönde ilerledi: 2020'de ikinciydi, 2022'de dördüncü.
• Mohamed 4. sıradan 5. sıraya, Ahmed 5. sıradan 6. sıraya indi. Zakaria Yaakoub'u geçip yedinci oldu.
• Sajed 1.423 bebekle onuncu sıraya yerleşti; 2020 ve 2021 ilk 10'larında yoktu. INS'nin ifadesiyle Amen-Allah'ın yerini aldı.
• Amen-Allah (Emanullah) 2020 ve 2021'de onuncuydu, 2022'de ilk 10'un dışında kaldı.

Bir not: 2021'de de ilk 10'da olan dokuz ismin hepsinde 2022'de bebek sayısı azaldı. INS toplam doğum sayısını yalnızca 2022 için verdiğinden, bunun ne kadarının genel doğum sayısından kaynaklandığını söyleyemiyoruz.

Bayrem: Türkçedeki "bayram" ile bağlantılı mı?

2020'de dokuzuncu sırada (1.849 bebek) Türk okura tanıdık bir isim vardı: Bayrem (بيرم). Behind the Name, Bayram ismini Türkçe "bayram, festival" anlamıyla verir ve بيرم bu kelimenin Arapça yazımı olabilir; ancak Tunus'taki kullanımın Türkçe kökene dayandığı kaynaklarda doğrulanmış değil, bu yüzden bağlantıyı kesin bilgi gibi sunmuyoruz. İsim 2021 ve 2022'de ilk 10'da yok. Ebced değeri 252 (ب 2, ي 10, ر 200, م 40).

Kuzeyde Youssef, güneyde Mohamed

INS'nin vilayet haritasına göre 2022'de Youssef ülkenin kuzey yarısında en yaygın isim; istisnalar Siliana ve Béja vilayetleri, oralarda Yaakoub ve Yahya öne geçiyor. Güneyde tablo değişiyor: Tozeur, Kebili, Gabès, Medenine ve Tataouine'de en çok verilen isim Mohamed. Ülke genelinde beşinci olan isim, beş vilayette birinci.

Yüz yıl arayla iki liste

INS aynı yayında 1922 doğumlarının ilk 10'unu da veriyor. 1922 listesindeki isimlerden 2022 ilk 10'unda yalnızca iki isim kalmış: Mohamed ve Ahmed. 1922'de Mohamed birinci, Ahmed dördüncüydü; Ali, Ömer, Hasan ve İbrahim de o listedeydi. Bugünün birincisi Youssef ise INS'nin metnine göre 1922'de ancak 20. sıradaydı.

Ebced gözüyle Tunus'un ilk 10'u

Baş harfler ve elementler

Sitemizin raporlarında kullanılan klasik tasnife göre (bazı müelliflerde farklı tasnif vardır) ilk 10'un baş harfleri şöyle dağılıyor: dört isim Ateş harfiyle (Haroun ه, Adam آ, Mohamed م, Ahmed أ), dört isim Hava harfiyle, iki isim Su harfiyle (Zakaria ز, Sajed س) başlıyor. Toprak harfiyle başlayan isim yok. Hava grubundaki dört isim de aynı harfle, ي (ye) ile başlıyor: Youssef, Yahya, Yaakoub ve Yassine. Bu dört ismi 2022'de toplam 9.201 bebek aldı.

En yüksek ve en düşük değer

En yüksek değer Haroun'un: هارون = 262 (ه 5, ا 1, ر 200, و 6, ن 50). Değerin büyük kısmı ر harfinden geliyor. En düşük değer Yahya'nın: يحيى = 38.

Yazılış değişince değer değişir mi?

Her zaman değil. Zakaria'nın Tunus yazılışı زكرياء sondaki hemzeyle, yaygın زكريا yazılışı hemzesiz; tek başına hemze değer taşımadığı için ikisi de 238 eder. Yahya'nın يحيي yazılışı da يحيى ile aynı sonucu (38) verir, çünkü ى ile ي aynı değerle sayılır. INS bülteni ise ismi tek ye ile يحى biçiminde yazar; bu yazılışla değer 28 olur. Yine de analizde esas alınan yazılış baştan netleşmeli; hiçbir yazılış "daha hayırlı" değildir.

Listeden ailenize

Bir ismin ebced değeri tek başına bir analiz değildir. Ebced geleneğinde asıl soru, ismin anne ve babanın isimleriyle nasıl bir bütün oluşturduğudur. Çocuğun yıldıznamesi de yalnızca kendi isminden değil, annesinin ismiyle birlikte hesaplanır; aynı Yusuf ismi, farklı bir annenin çocuğunda başka bir burca ve elemente işaret edebilir.

Kaynak: Tunus Ulusal İstatistik Enstitüsü (INS), "Tunus'ta en çok verilen bebek isimleri 2022" yayını, 29 Aralık 2023. Veriler nüfus kayıtlarından (Centre National de l'Informatique) alınmıştır; bebek sayıları 2022'de kaydedilen erkek doğumlardır.

Not: İsim anlamları yaygın sözlük bilgisine dayanır; Arapça yazılışlar kaynağa göre değişebilir. Ebced değerleri ve element yorumları ebced geleneğine dayalı bilgilendirme amaçlıdır; kesinlik ya da garanti ifade etmez.